Khái niệm thể chế là gì? Tính chất, đặc điểm của thể chế chính trị

Khái niệm thể chế là gì? Tính chất, đặc điểm của thể chế chính trị

Tài Chính
23/09/2023 by ACRANUP Network
264
Thể chế là gì? Thể chế là thuật ngữ thường được sử dụng trong lĩnh vực chính trị, pháp lý nhằm thể hiện chế độ, tư tưởng chính trị mà một quốc gia lựa chọn. Nói một cách khác, nó là bộ quy tắc ứng xử chung cho tất cả công dân trong một quốc
khai-niem-the-che-la-gi-tinh-chat-dac-diem-cua-the-che-chinh-tri-972228

Khái niệm thể chế là gì? Tính chất, đặc điểm của thể chế chính trị

Thể chế là gì? Thể chế là thuật ngữ thường được sử dụng trong lĩnh vực chính trị, pháp lý nhằm thể hiện chế độ, tư tưởng chính trị mà một quốc gia lựa chọn.

Nói một cách khác, nó là bộ quy tắc ứng xử chung cho tất cả công dân trong một quốc gia, xã hội, nhằm đảm bảo sự cân đối giữa quyền lợi, trách nhiệm cá nhân và lợi ích chung. Không có trường hợp ngoại lệ, không có đối xử đặc biệt ưu tiên trong quá trình thực hiện chế độ của một quốc gia.

Thể chế là một hệ thống tổ chức và quy định trong một tổ chức, một quốc gia hoặc một xã hội, nhằm xác định cách thức hoạt động và quản lý của nó. Thể chế bao gồm các quy tắc, quyền lực và vai trò của các thành viên trong tổ chức, quyền và nghĩa vụ của mỗi cá nhân, cũng như cách thức ra quyết định và giải quyết mâu thuẫn.
Thể chế là gì?

2. Các loại hình tổ chức

Có nhiều cách phân loại thể chế, mỗi cách mang ý nghĩa riêng, như sau:

2.1. Cơ cấu hành chính chính thức

Thể chế chính thức là tập hợp các quy tắc được quốc gia ban hành dưới dạng đạo luật và áp dụng trong thực tế. Mỗi quốc gia sẽ có một hệ thống văn bản pháp luật khác nhau, phụ thuộc vào đường hướng của Đảng và Bộ máy Nhà nước. Ở Việt Nam, các quy tắc được luật hóa và tích hợp vào hệ thống thể chế chính trị, bao gồm Hiến pháp, Bộ luật, Luật, Nghị quyết, Nghị định,….

Tin mới: 🏆  Chuỗi cung ứng là gì? 5 Thành phần tạo nên chuỗi cung ứng

2.2. Hình thức không chính thức

Nếu thể chế chính thức được so sánh như “phép vua”, thì thể chế phi chính thức được gọi là “lệ làng”. Chúng là những quy tắc xử sự chung đã thấm sâu vào tiềm thức người Việt, mặc dù chúng không được luật pháp chính thức hóa nhưng vẫn được nhiều người tuân thủ và thực hiện. Hiện nay, ở Việt Nam, các thể chế phi chính thức bao gồm phong tục, tập quán, tập tục,….

2.3. Hình thức Chính phủ

Thể chế Nhà nước là một hệ thống quy phạm pháp luật được thiết lập nhằm thực hiện mục tiêu chung của toàn xã hội.

2.4. Thể chế tư

Khác với hệ thống nhà nước, hệ thống tư hướng tới việc áp dụng các quy tắc, quy định của các tổ chức bên ngoài nhà nước như doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ,… Mục tiêu của hệ thống tư là thực hiện đầy đủ các quy định trong hệ thống nhà nước, đồng thời duy trì kỷ luật và tăng cường sức mạnh của từng cơ quan theo quy định pháp luật.

2.5. Hình thức tổ chức xã hội

Thể chế xã hội có nhiều điểm tương đồng với thể chế phi chính thức. Đó là những phong tục tập quán, quy định, chuẩn mực đạo đức và quy luật không thể thiếu, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Các loại hình tổ chức bao gồm chế độ tổ chức, quyền lực và cách thức hoạt động của một tổ chức, công ty hoặc quốc gia.
Các loại hình tổ chức

3. Nghiên cứu về hệ thống chính trị

Sau khi trả lời vấn đề về thể chế, chúng ta hãy đi sâu khám phá về thể chế chính trị tổng quát và thể chế chính trị của Việt Nam.

Tin mới: 🏆  Chỉ số S&P 500 là gì? Lưu ý khi đầu tư theo chỉ số S&P 500

3.1 Khái niệm thể chế chính trị là gì?

Thể chế chính trị là cơ cấu tổ chức nhà nước của mỗi quốc gia. Mỗi đất nước có quyền lựa chọn thể chế phù hợp với tình hình và năng lực của mình. Thể chế chính trị cũng được sử dụng để ám chỉ hệ thống các quy định hợp thành tổng thể của chế độ nhà nước, cũng như cấu trúc tổ chức và hoạt động của các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp.

3.2 Cấu trúc của thể chế chính trị

Thể chế chính trị là một khái niệm phức tạp, bao gồm nhiều yếu tố khác nhau. Trong số đó, có ba yếu tố chính.

  • Hệ thống luật pháp (các quy định điều chỉnh các mối quan hệ xã hội được công nhận bởi pháp luật quốc gia).
  • Các đối tượng tham gia vào việc quản lý và tuân thủ pháp luật bao gồm nhà nước, các tổ chức chính trị và tổ chức chính trị – xã hội.
  • Tất cả các cơ chế, phương pháp, thủ tục thực hiện quản lý và hoạt động xã hội.
  • 3.3 Đặc trưng của hệ thống chính trị Việt Nam

    Thể chế chính trị ở Việt Nam có 3 đặc điểm cơ bản, hoàn toàn khác biệt so với các quốc gia khác trên thế giới như sau:

  • Thể chế Việt Nam là một hình thức chính trị xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn quá độ. Hiện nay, Việt Nam đang tiến tới xây dựng một thể chế xã hội chủ nghĩa, nhưng đang ở giai đoạn hình thành và phát triển. Tuy nhiên, các yếu tố kinh tế chính trị, con người và xã hội chủ nghĩa vẫn chỉ là một khuynh hướng chung và chưa được định hình rõ ràng. Nền kinh tế thị trường với hướng xã hội chủ nghĩa đang được xem là cơ sở để xây dựng, đổi mới và phát triển đất nước.
  • Thể chế chính trị của Việt Nam đã phát triển từ chính thể cộng hòa dân chủ đến Cộng hòa xã hội chủ nghĩa, thể hiện tính kế thừa, phát triển, sự đổi mới và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản tài ba.
  • Việt Nam có một thể chế chính trị thuộc chế độ nhất nguyên Đảng duy nhất. Đảng đóng vai trò lãnh đạo, đề ra chính sách và thể chế của quốc gia. Nhà nước nhận sự ủy thác quyền lực từ Nhân dân và giao phó cho Đảng để thực hiện quản lý dựa trên nguyên tắc quyền lực tập trung thống nhất. Toàn bộ quá trình này được giám sát bởi Nhân dân, theo nguyên tắc “Nhà nước thuộc về dân, do dân, vì dân”, nhằm ngăn chặn tối đa sự thiếu trung thực, chuyên quyền và lạm quyền.
  • Đặc điểm tổ chức chính trị của Việt Nam.
    Đặc điểm thể chế chính trị Việt Nam

    3.4 Phân hạng các hình thức chính trị Việt Nam

    Hệ thống chính trị của Việt Nam bao gồm ba tập hợp chính là Đảng Cộng sản, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc. Những tập hợp này liên kết chặt chẽ với nhau và cùng nhằm mục tiêu phát triển đất nước theo hướng Chủ nghĩa xã hội, với nguyên tắc “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”. Nguyên tắc này mô tả và trình bày chi tiết về hệ thống chính trị của Việt Nam như sau:

    Tin mới: 🏆  Đất nông nghiệp là gì? Có chuyển đổi thành đất ở được không?
  • Đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò lãnh đạo và chiếm vị trí quyền lực. Mọi đường hướng, chính sách phát triển và mục tiêu quốc gia đều được Đảng triển khai.
  • Nhà nước dựa trên các đường hướng của Đảng, tiếp tục biến chúng thành hệ thống quy phạm pháp luật để quản lý và điều hành đất nước. Công việc quản lý của Nhà nước được chia thành ba chức năng chính gồm Lập pháp (Quốc hội), Hành pháp (Chính phủ) và Tư pháp (Tòa án và Viện kiểm sát nhân dân tối cao).
  • Mặt trận và các đoàn thể của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là liên minh chính trị – xã hội rộng lớn, đại diện cho sự đoàn kết dân tộc mạnh mẽ được Đảng và Nhà nước lãnh đạo trực tiếp và có trách nhiệm quản lý. Mặt trận Tổ quốc là thành viên của Đảng, hoạt động thông qua phương pháp Hiệp thương dân chủ để kết nối các tổ chức chính trị – xã hội thành viên và thực hiện tốt nhất nhiệm vụ chính trị.
  • Với những thông tin được chia sẻ trong bài viết này, chúng tôi hy vọng đã giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm “thể chế” và giải đáp mọi thắc mắc liên quan. Nếu bạn có bất kỳ thông tin hữu ích nào liên quan đến chủ đề này, hãy để lại trong phần bình luận để mọi người cùng tham khảo. Đừng quên chia sẻ bài viết và theo dõi chúng tôi để nhận thêm nhiều thông tin hữu ích.

    Tin mới: 🏆  Margin là gì? Khi nào nên/không nên vay Margin và cách sử dụng

    Add a comment